Παρασκευή, 19 Ιουνίου 2020

W.H.AUDEN



ΑΝ ΗΞΕΡΑ ΝΑ ΣΟΥ ΠΩ

Ο χρόνος δε θα δείξει τίποτα, αλλά αυτό σ’ το είπα,
ο χρόνος γνωρίζει μόνο το τίμημα που πρέπει να πληρώσουμε.
Αν μπορούσα να σου πω, αν ήξερα, θα σ’ το έλεγα.
Αν είναι να κλάψουμε όταν οι κλόουν κάνουν παράσταση,
αν είναι να σκουντουφλάμε όταν παίζουν οι μουσικοί,
ο χρόνος θα το δείξει, αλλά κι αυτό σ’ το είπα.
Δεν έχω να σου πω κάτι περισπούδαστο, αν και
καθώς σ’ αγαπώ περισσότερο απ’ όσο μπορώ να πω,
αν μπορούσα να σου πω τι θα γίνει, θα σ’ το έλεγα.
Όταν φυσούν οι άνεμοι, έρχονται από κάπου
και σίγουρα υπάρχει λόγος που τα φύλλα μαραίνονται.
Ο χρόνος θα δείξει ή δε θα δείξει, αλλά κι αυτό σ’ το είπα.
Ίσως τα τριαντάφυλλα να θέλουν στ’ αλήθεια ν’ ανθίσουν
και το όνειρο να θέλει στα σοβαρά να μείνει μαζί μας.
Κι αν ήξερα τι να πω, θα σ’ το έλεγα.
Φαντάσου να έφευγαν όλα τα λιοντάρια,
να στέρευαν τα ποτάμια, να το έσκαγαν οι φαντάροι.
Ο χρόνος θα έλεγε: σας το είπα ότι θα γίνει.
Κι εγώ, αν ήξερα, θα σ’ το έλεγα.


W.H.AUDEN /// μτφρ: Belica-Antonia Kubareli
( περιοδικό  Διάστιχο)
 

Πέμπτη, 14 Μαΐου 2020

  Αναδημοσίευση απο Bookpress

 

«Δεν ξέρεις πως η επιθυμία αποβιβάζεται πάντοτε σε διάβαση αφύλακτη;»

E-mail Εκτύπωση
altΓια την ποιητική συλλογή της Έφης Καλογεροπούλου «Στην εξορία του βλέμματος» (μτφρ. Γιάννης Γκούμας, εκδ. Κουκκίδα).
Της Χρύσας Φάντη 
Είμαι εσύ είπες
είσαι εγώ είπα
κι ύστερα να μιλώ σταμάτησα
«Τοπία»

Στην έκτη ποιητική συλλογή της Έφης Καλογεροπούλου κυριαρχεί ο ήπιος και στοχαστικός λυρισμός, με τον στίχο, άλλοτε κοφτό και υπαινικτικό κι άλλοτε ασθματικό και σχεδόν χειμαρρώδη, να υιοθετεί τόνους κουβεντιαστούς και μιαν εικονοποιία ισοσκελώς κατανεμημένη ανάμεσα στο μεγαλείο και στην απώλεια, στο διαρκές και στο στιγμιαίο.

Από τα δεκαοκτώ ποιήματα που συγκροτούν τη συλλογή κάποια είναι μακροσκελή, με φωνή πρωτοπρόσωπη ή στο δεύτερο ενικό και μορφή άτυπης ανεπίδοτης επιστολής προς εαυτόν ή κάποιο άλλο οικείο πρόσωπο, υπάρχουν όμως και ποιήματα τριτοπρόσωπα, ολιγόλεκτα και λακωνικά, που μοιάζουν με ρήσεις.

Πού πάει η μνήμη όταν χάνεται;

Σε ποιο ήρεμο λιμάνι επιστρέφει;

                                 «Σινεφίλ»

«Όλα είναι σκουριά» μας λέει ευθύς εξαρχής η Καλογεροπούλου μέσα από τους στίχους της νομπελίστας Βισλάβα Σιμπόρσκα, τους οποίους παραθέτει στην προμετωπίδα, «όλα είναι χρόνος που ρέει κι αφήνει πίσω του ερείπια».

Στην Άμμο, μία από τις προηγούμενες ποιητικές συλλογές της ποιήτριας, ο χρόνος ήταν αυτή ακριβώς η ροή και η αίσθηση της απώλειας, ήταν η άμμος που αναπόφευκτα ρέει και πέφτει σε μια κλεψύδρα, ενώ στη συλλογή Έρημος όπως έρωτας ο χρόνος αποτελούσε σπείρα που προχωρούσε αντίστροφα, σ’ ένα τοπίο που έμοιαζε να επαναλαμβάνεται μιμούμενο τον εαυτό του.

Στην «Εξορία του βλέμματος» συναντάμε ξανά αυτό το σπειροειδές στοιχείο, αυτό το αδιέξοδο πάρε δώσε ενός χρόνου που δεν είναι ποτέ γραμμικός, που είναι ο χρόνος της σιωπής, της φθοράς και μιας μνήμης σαρωτική σαν φωτιά και απέραντη σαν θλίψη.

Στην Εξορία του βλέμματος συναντάμε ξανά αυτό το σπειροειδές στοιχείο, αυτό το αδιέξοδο πάρε δώσε ενός χρόνου που δεν είναι ποτέ γραμμικός, που είναι ο χρόνος της σιωπής, της φθοράς και μιας μνήμης σαρωτική σαν φωτιά και απέραντη σαν θλίψη. Κι εδώ, χρόνος και μνήμη φαίνεται να βρίσκονται σε μια διαρκή ταλάντωση ανάμεσα στο πριν, το μετά και το ανάμεσά τους, στην επικαιροποίηση του παλιού και στη διαχρονικότητα του επίκαιρου, στη στασιμότητα, στη διακινδύνευση και στην περιπλάνηση, στο ιερό της έκστασης και στο ανίερο της χαράς και τους πένθους. Υπάρχει κι εδώ αυτή η αμφίρροπη θέση απέναντι στο συνειδητό και στο ασυνείδητο, στο καθημερινό, στο φανταστικό και στο μυθικό, στη σαφήνεια ενός στοχασμού και στο αέρινο πέταγμα ενός ονείρου μέσα σε μια ατμόσφαιρα σχεδόν μυστικιστική, αυτό το διαρκές υπαρκτικό παιχνίδι του επιθετικού και σαρκοβόρου στοιχείου της γης με το υπερφυσικό του φωτός που κρύβεται στο σκοτάδι.

Ο κόσμος είναι «το ατέλειωτο καραβάνι των νεκρών που απελπίζει ο τρόμος», είναι όμως πρωτίστως «ο τόπος όπου η ελπίδα δεν έπαψε να υπάρχει», κατάφαση στο «ανοιχτό του ορίζοντα και το φάσμα του έρωτα, μεθυσμένη γλώσσα που μας καλεί αυτό που λάβαμε, πίσω με γενναιοδωρία να επιστρέψουμε, δίχως αντάλλαγμα».

Άνθρωπος σημαίνει κίνδυνος και κίνδυνος σημαίνει χρόνος − αλήθεια που η ποιήτρια διατυπώνει από την πρώτη της συλλογή Σκεύη Ταξιδίου, ενώ και στο Χάρτης ναυαγίων γράφει: «Για να συναντηθούμε, πρέπει να διακινδυνεύσουμε την απόσταση του άλλου, μιαν απόσταση φωνών ντυμένοι μυθιστόρημα». Στην ποίησή της, η λήθη και ο κίνδυνος της απώλειας ελλοχεύουν παντού, σ’ ένα ταξίδι αποκάλυψης και μιαν άλλου είδους προσέγγιση του ανοίκειου.

«Ότι αναφλέγεται βάζει υποθήκη αιωνιότητας

Δεν ξέρεις πως η επιθυμία αποβιβάζεται πάντοτε σε διάβαση αφύλακτη;


Στον επόμενο σταθμό

μόνο ο χρόνος κατεβαίνει

μόνος»

                                                                          «Υποθήκη»

Στα περισσότερα από τα ποιήματα της συλλογής η τραγική ασφυξία της ύπαρξης είναι παρούσα, διατυπωμένη, όμως, με τρόπο πλάγιο και μεταφορικό, καλώντας μας σε μιαν άλλη πορεία και πλεύση∙ πορεία και πλεύση ανάσχεσης πριν από τη μοιραία πτώση.

Η ποιήτρια με πίστη αλλά και υπονομευτική αυτοσαρκαστική ειρωνεία επαναδιαπραγματεύεται την εμπειρική πραγματικότητα, προτάσσοντας τη δυνητική, που φαίνεται να αποτυπώνεται ευστοχότερα μέσα από την απουσία. Στα περισσότερα από τα ποιήματα της συλλογής η τραγική ασφυξία της ύπαρξης είναι παρούσα, διατυπωμένη, όμως, με τρόπο πλάγιο και μεταφορικό, καλώντας μας σε μιαν άλλη πορεία και πλεύση∙ πορεία και πλεύση ανάσχεσης πριν από τη μοιραία πτώση. Το βλέμμα του υποκειμένου της, με θετικό το πρόσημο στη στωική συγκατάβαση, είναι πικρό αλλά παρά ταύτα αισιόδοξο. Αναγνωρίζει τη φθορά των πραγμάτων, το ράγισμα και τη διάψευση, τις ήττες και τη ματαίωση, πάει όμως πέρα από αυτά μετουσιώνοντάς τα σε θαύμα. Προς τον σκοπό αυτό, αντλεί τις εμπνεύσεις του από τον φυσικό περίγυρο και την πανδαισία της φύσης και των χρωμάτων, χωρίς απότομες ρήξεις και εντάσεις, αποτυπώνοντας και εγγράφοντάς τα σ’ έναν διάκοσμο που βρίσκεται σε συνεχή διάλογο τόσο με τα πρωταρχικά στοιχεία (το νερό, το χώμα, τη φωτιά και τον αέρα) όσο και με το εσωτερικό του τοπίο.

Ποίηση είναι:

«ο έρωτας που πυρπολείται από ζωή, πορφυρά κοιτάσματα, λευκόλιθοι και ελαφρόπετρες, φερτά αδρανή υλικά, γιγάντιες λίμνες τοξικών υγρών, θειούχα θραύσματα, ένα ορυχείο εύφλεκτων συναισθημάτων που υπόσχεται εξόρυξη, εξόντωση ή σωτηρία, μακριά από τον επίμονο μηχανισμό της οδύνης που ανακυκλώνει χρεοκοπία και αυταπάτη, απελπισία και λύτρωση, ματαίωση και προσδοκία, με όνειρα που μέθυσαν σε υπόγειες διαβάσεις και κάτω από γέφυρες άστεγα έμειναν να κοιμούνται ξημερώματα».

Οι στίχοι της Καλογεροπούλου, με γλώσσα που πάλλεται από την πρώτη εκείνη λάμψη, μέσα από την οποία τους βίωσε και τους συνέλαβε η δημιουργός τους, με επίγνωση του απατηλά υπερτροφικού των ήχων σε σχέση με το φαινομενικά και μόνον ισχνό της σιωπής και του άλεκτου, έρχονται σε μας χωρίς μεγαλοστομία και οίηση, σαν καθαρός, τρυφερός ψίθυρος, με ορατές τις ενοποιητικές συνδέσεις και τις ποιητικές προθέσεις τους, με συμβολικές αναπαραστάσεις και μετωνυμίες, που στόχο έχουν ένα αξιοπρόσεκτο λογοτεχνικό και αισθητικό αποτέλεσμα. Η μετάφραση των ποιημάτων στα αγγλικά από τον ποιητή και μεταφραστή Γιάννη Γκούμα συνιστά, όπως και στα προηγούμενα έργα της ποιήτριας, γνήσια αναδημιουργία, ενώ επιπρόσθετα η όλη εμφάνιση του βιβλίου, με το έργο της Χριστίνας Καραντώνη να κοσμεί το εξώφυλλο και την επιμέλεια των ποιημάτων να έχει αναλάβει ο ποιητής Κώστας Θ. Ριζάκης, είναι επίσης ιδιαίτερα προσεγμένη.

* Η ΧΡΥΣΑ ΦΑΝΤΗ είναι συγγραφέας.
Τελευταίο της βιβλίο, το μυθιστόρημα «Η ιστορία της Σ.» (εκδ. Γαβριηλίδης).

→ Στην κεντρική εικόνα: Φωτογραφία © Luis Galvez.

Δευτέρα, 27 Απριλίου 2020





Índice de poesía griega contemporánea: Efi Kalogeropoulou. Traducción: Athina Styliani Michou




La poeta Athina Styliani Michou (Atenas) quien forma parte de nuestra Consejería editorial presenta un índice de poesía griega contemporánea. La tradición de esta lengua es, completamente, de las primeras que han dejado registro histórico e influencia en muchas de las literaturas del mundo.


Índice de poesía griega contemporánea

Traducción: Athina Styliani Michou



Efi Kalogeropoulou


La palabra última

se balancea
vestimenta vacía
suspendida por una pared invisible
piedra que se despeña
en el tiempo.

La palabra última

prisionera
en el guante horadado del silencio
se subyuga a la demencia
y deletrea palabras
como dado partida victoria
desesperación ceniza
el anillo perdido
de un ángel caído, un ángel exterminador
palabra‒pájaro de pico afilado
suicida presumida
palabra muerte-eros
ciega
la palabra última

cuando se irrita
con la punta de su ala
incendia
todos los jardines
del cielo.

(Έρημος όπως έρωτας''(Páramo como Eros), Poien, 2015)



La tierra labrada de la consciencia
el fin y el inicio de la siembra
el polen de la sabiduría en brote
todo está allí donde alborea
y sucumbe la faz de las cosas
bajo el umbral de una ceguera densa
bautizada en la luz
y la presencia de ausencia se forma
y la sed, por la materia del agua

Y así girando en torno a una expectativa imprecisa
se miró a sí mismo por vez primera del todo;
era entonces
cuando vio en su sangre perros vagabundos
ciervos atravesando su cuerpo
cazadores al acecho en la lejanía
en los cuatro puntos del horizonte
en sus manos voces de criaturas
y el cielo más dispuesto que nunca al milagro.
Sí, serás el próximo, le decía,
descodificarás los subterráneos del sino
te dispersarás para existir
imitarás tu caída
para domar lo lóbrego de honduras
y mañana por la mañana
viajarás libre.

(''Έρημος όπως έρωτας''(Páramo como Eros), Poiein, 2015)



Entonces dobló sus brazos, cerró sus alas
y dejó viajar su cuerpo en el agua.
Un río rojo oscuro de sangre
lo arrastró mar adentro.
Se sumergió en la hondura, en la oscuridad, en los bosques
de cerezos en flor, allí donde peces rojos
le traían tiernos regalos
hallazgos de granos anhelados en un mar
raro que le era pequeño e inexplorado.
Un galope de caballo se oía a lo lejos
sus cascos golpeaban el agua y
grandes olas empujaban bandadas de náufragos
y la gaviota que ante sus ojos aprendió a viajar
sintió que en sus mares ya
no hay cerezos, no, en los suyos
florecen los naufragios y preso de locura, sí
preso de locura, un náufrago del cielo, permaneció
en las profundidades
ofreciendo a los peces
sus alas blanquísimas.

(Páramo como Eros,  2015, traducción por Cristina Rorris Michou)



A Lena Th.

Si fuera pez
soñó regresar
al mar.

Hablaba y un enjambre de moscas
zumbaba entre sus palabras.

Alguien una vez
le volvió la espalda.
Desde entonces a menudo
ocurría lo mismo.

No tenía lugar
no tenía camino
ayer se escapó por la valla.

A las honduras, clamó,
a las honduras nos encontraremos.
Desde entonces
su apellido se hizo nombre
y ella persona.

(Άμμος(Arena), Poiein, 2013)






Η τελευταία λέξη

αιωρείται
ρούχο άδειο
κρεμασμένο από τοίχο αόρατο
πέτρα που γκρεμίζεται
στο χρόνο.

Η τελευταία λέξη

αιχμάλωτη
στο τρύπιο γάντι της σιωπής
στην τρέλλα γέρνει
και συλλαβίζει λέξεις
όπως ζάρι παρτίδα νίκη
απελπίσία στάχτη
το χαμένο δαχτυλίδι
ενός έκπτωτου άγγελου εκδίκησης
λέξη- πουλί με ράμφος κοφτερό
αυτόχειρας αυτάρεσκη
λέξη θάνατος-έρωτας
τυφλή
η τελευταία λέξη

όταν θυμώσει
με την άκρη του φτερού της
φωτιά ανάβει
σ'όλους τους κήπους
του ουρανού.

(Ερημος όπως έρωτας, Ποιείν, 2015)



Το οργωμένο χώμα της συνείδησης
το τέλος και η αρχή της βλάστησης
η γύρη της ανθισμένης γνώσης
όλα είναι εκέι που ανατέλλει και
δύει η όψη των πραγμάτων
στο κατώφλι μιας τυφλότητας πυκνής
που βαπτίζεται στο φως
και είναι η παρουσία από απουσία φτιαγμένη
και από την ύλη του νερού η δίψα.

Κι έτσι συστρέφοντας μια προσδοκία αόριστη
κοίταξε πρώτη φορά τον εαυτό του ολόκληρο·
ήταν τότε
που είδε σκύλους στο αίμα του αδέσποτους
ελάφια να διασχίζουν το κορμί του
κυνηγούς ακροβολισμένους
στις τέσσερις γωνιές του ορίζοντα
φωνές μικρών παιδιών στα χέρια του
και τον ουρανό πιο έτοιμο από ποτέ στο θάυμα.
Ναι! Θα γίνεις ο επόμενος, του έλεγε
θα ξεκλειδώσεις τα υπόγεια της μοίρας
θα σκορπίσεις για να υπάρξεις
θα μιμηθείς την πτώση σου
για να δαμάσεις το σκοτάδι των βυθών
και αύριο το πρωί
ελεύθερος θα ταξιδέψεις.

                                              (''Έρημος όπως έρωτας'', Ποιείν, 2015)



Ύστερα δίπλωσε τα χέρια, έκλεισε τα φτερά
κι άφησε το σώμα στο νερό να ταξιδέψει.
Κόκκινος βαθύς από αίμα ποταμός
τον απρέσυρε στη θάλασσα.
Βούλιαξε στους βυθούς, στο σκοτάδι, σε δάση
από ανθισμένες κερασιές, εκεί που ψάρια κόκκινα
έφερναν στην αγκαλιά του δώρα τρυφερά
κόκκους λαχταριστούς ευρήματα μιας σπάνιας
θάλασσας γι'αυτόν μικρής και ανεξερεύνητης.
Ένας καλπασμός αλόγου έφτανε από μακριά
οι οπλές του χτυπούσαν το νερό και
κύματα ψηλά έσπρωχναν σμήνη ναυαγών
ένιωθε πια πως στις θάλασσες του
δεν υπάρουν κερασιές, όχι, στις δικές του
ανθίζουν τα ναυάγια και τρελός, ναι
τρελός, ένας του ύψους ναυαγός έμεινε για πάντα
στο βυθό στα ψάρια χαρίζοντας
τα ολόλευκα φτερά του.



(Έρημος όπως Έρωτας, Ποιείν, 2015)



Στη Λένα Θ.

Αν ήταν ψάρι
στη θάλασσα ονειρεύτηκε
να επιστρέψει.

Μιλούσε κι ένα σμήνος από μύγες
βούιζε ανάμεσα στις λέξεις της.

Κάποτε κάποιος
της γύρισε την πλάτη.
Από τότε το ίδιο
συνέβαινε συχνά.

Δεν είχε τόπο
δεν είχε δρόμο
Χθες γλίστρησε έξω απ'το φράχτη.

Στο βυθό, φώναξε,
θα βρεθούμε στο βυθό.
Έκτοτε
το επίθετο έγινε όνομα
κι εκείνη πρόσωπο.

(Άμμος, Ποιείν, 2013)

Efi Kalogeropoulou nació en Atenas. Es físico y teatrólogo y trabaja en la educación. Ha participado como ayudante de guionista en las representaciones "Huis Clos – Κεκλεισμένων των Θυρών" (2002-2003),  (Detrás de las puertas cerradas) (2002-2003),  "Leonce und Lena" (2004-2006) και "Tο σπίτι της''La casa de Bernarda Alba'' (2008-2010) en el teatro-taller ´´Μαύρη σφαίρα (Esfera negra)´´ en dirección de Tota Sakelariou. En 2008 se publicó su primer poemario ´´Σκεύη ταξιδιού (Utensilios de viaje)´´ de la editorial Endimíon. A continuación se publicaron sus poemarios ´´Ήχος από νερό(Sonido de agua)´´ (editorial Endimíon, 2010), ´´Άμμος(Arena)´´ (editorial Metronomos-Poiein, 2013) ´´Ερημος όπως Ερωτας-Desert as Desire (Páramo como Eros-Desert as Desire)´´, edición bilingue, traducido por Giannis Goumas(edición Metronomos-Poiein, 2015) y ´´Χάρτης Ναυαγίων-Chart of Shipwrecks (Mapa de Naufragios)´´ traducido por Giannis Goumas(editorial Metronomos-Poiein, 2017) Poesía, así como crítica teatral suya ha sido publicada en revistas impresas y electrónicas y ha sido traducida en inglés, español e italiano.

Athina Styliani Michou nació en Atenas en mayo de 1981. Estudió filología hispánica en la Facultad de Filosofía y Letras de la Universidad de Málaga. En la misma facultad hizo el Máster de Estudios Superiores de la lengua española. Su primer poemario titulado ´´Como el ala del viento´´ fue publicado por la editorial Dodoni en 2000. Su segundo poemario titulado ´´Componentes de Orquesta´´ fue publicado por la editorial Kedros en 2014. Poemas españoles y griegos suyos fuerons editados en varias revistas literarias españolas y griegas. También, en la revista literaria española de la editorial Mitad Doble se editó un cuento suyo titulado ´´La historia del libro transparente´´. Tradujo poemas españoles al griego de los escritores Miguel Ángel Contreras, Vicente Valero, Carmen Yañez que se publicaron en la electrónica revista literaria Poiein. Asimismo se publicaron traducciones suyas al griego de los poemas de la poetisa española Begoña Callejón en las revistas literarias electrónicas ´´Kima´´, ´´Poiein´´, ´´Vakxikon´´, ´´Poetica.net´´, en la revista literaria ´´Mandragoras´´ y en ´´Cuaderno Ático´´. Igualmente se publicaron las traduciones al español de dos poemarios de la autora griega Tzoutzi Matzourani titulados Café y cigarros y Las 24 letras del alfabeto griego, editorial Fildisi. Τambién, en el año 2018, se editaron, en la electrónica revista literaria Thraka traducciones que hizo de poemas del español al griego, de los poetas españoles Julio Cesar Galán, Juan Carlos, Abril, Francisco Cumpián, María Salgado, Manuel Salinas.